چه نوع قطعات سایشی در پمپ اسلاری باید تعویض شوند؟

مقدمه

پمپ اسلاری یکی از مهم‌ترین تجهیزات در صنایع معدنی، فولاد، سیمان، نیروگاه‌ها و حتی برخی صنایع شیمیایی است. این پمپ‌ها برای انتقال سیالات حاوی ذرات جامد ساینده طراحی شده‌اند؛ سیالاتی که معمولاً شامل مخلوط آب و ذراتی مانند شن، ماسه، کنسانتره معدنی، خاکستر بادی، دوغاب آهک یا مواد شیمیایی جامد هستند. وجود ذرات جامد با سختی بالا باعث می‌شود که اجزای داخلی پمپ به‌مرور زمان دچار سایش، خوردگی و تخریب شوند. به همین دلیل شناخت قطعات سایشی پمپ اسلاری و برنامه‌ریزی برای تعویض به‌موقع آن‌ها نقش کلیدی در افزایش عمر تجهیز و کاهش هزینه‌های توقف تولید دارد.

در ادامه به‌صورت جامع توضیح می‌دهیم که چه نوع قطعات سایشی در پمپ اسلاری باید تعویض شوند، هر قطعه چه نقشی دارد، چرا دچار سایش می‌شود و چه علائمی نشان‌دهنده نیاز به تعویض آن است.

۱. پروانه (Impeller)

مهم‌ترین قطعه سایشی در پمپ اسلاری، پروانه است. پروانه قلب پمپ محسوب می‌شود و وظیفه انتقال انرژی مکانیکی از موتور به سیال را بر عهده دارد. زمانی که سیال حاوی ذرات جامد وارد پمپ می‌شود، با سرعت بالا به پره‌های پروانه برخورد می‌کند. این برخورد مداوم باعث سایش سطح پره‌ها، لبه‌های ورودی و خروجی و همچنین کاهش ضخامت آن‌ها می‌شود.

دلایل سایش پروانه

• برخورد مستقیم ذرات جامد با پره‌ها
• سرعت بالای چرخش
• وجود ذرات با سختی زیاد مانند سیلیس
• کارکرد پمپ در نقطه خارج از منحنی بهینه
• کاویتاسیون

علائم نیاز به تعویض

• کاهش دبی و فشار خروجی
• افزایش مصرف انرژی
• ایجاد ارتعاش غیرعادی
• کاهش ضخامت پره‌ها
• تغییر شکل لبه‌ها

پروانه‌ها معمولاً از آلیاژهای مقاوم به سایش یا لاستیک‌های مقاوم ساخته می‌شوند. در شرایط اسلاری بسیار ساینده، تعویض پروانه یکی از رایج‌ترین عملیات تعمیراتی است.

۲. لاینر یا آستر داخلی (Liner)

لاینرها صفحات یا قطعاتی هستند که سطح داخلی پوسته پمپ را می‌پوشانند. هدف آن‌ها محافظت از بدنه اصلی پمپ در برابر سایش است. در بسیاری از طراحی‌ها، لاینرها به‌صورت جداگانه نصب می‌شوند تا در صورت فرسایش، بدون تعویض کل پوسته بتوان آن‌ها را جایگزین کرد.

انواع لاینر

• لاینر فلزی مقاوم به سایش
• لاینر لاستیکی
• لاینر سرامیکی (در برخی کاربردهای خاص)

نواحی بحرانی سایش

• قسمت ورودی اسلاری
• ناحیه نزدیک به خروجی
• اطراف محیط پروانه

علائم فرسایش

• نازک شدن لایه داخلی
• ایجاد ترک یا پارگی در لاینر لاستیکی
• سوراخ شدن یا ایجاد حفره
• افزایش صدای کارکرد پمپ

لاینرها معمولاً همراه با پروانه بررسی می‌شوند، زیرا سایش این دو قطعه به‌هم مرتبط است.

۳. گلویی یا Throat Bush

گلویی قطعه‌ای حلقوی است که بین ورودی پمپ و پروانه قرار دارد و یکی از حساس‌ترین قطعات در برابر سایش محسوب می‌شود. جریان اسلاری با سرعت بالا از این ناحیه عبور می‌کند و به همین دلیل بیشترین تمرکز سایش در این قسمت رخ می‌دهد.

نقش گلویی

• هدایت جریان به سمت پروانه
• ایجاد فاصله مناسب بین پروانه و پوسته
• کنترل نشتی داخلی

علائم خرابی

• افزایش فاصله بین پروانه و گلویی
• افت راندمان
• کاهش فشار خروجی
• افزایش گردش داخلی سیال

در بسیاری از برنامه‌های نگهداری، گلویی همزمان با پروانه یا لاینر تعویض می‌شود.

۴. صفحه پشتی (Back Liner / Frame Plate Liner)

این قطعه در پشت پروانه نصب می‌شود و از بدنه پمپ در برابر سایش محافظت می‌کند. جریان چرخشی اسلاری در این ناحیه نیز باعث سایش تدریجی می‌شود.

نشانه‌های نیاز به تعویض

• نازک شدن غیرعادی
• ایجاد حفره یا خوردگی
• کاهش آب‌بندی مناسب

۵. شفت (Shaft)

شفت معمولاً قطعه‌ای با استحکام بالا است و در تماس مستقیم با اسلاری قرار ندارد؛ اما در صورت خرابی آب‌بندی یا ورود اسلاری به ناحیه سیل، ممکن است دچار سایش یا خوردگی شود.

علائم آسیب شفت

• ایجاد خط و خش عمیق
• کاهش قطر
• لرزش غیرعادی

در بسیاری موارد، به جای تعویض کامل شفت، از بوش محافظ شفت استفاده می‌شود.

۶. بوش شفت (Shaft Sleeve)

بوش شفت قطعه‌ای مصرفی است که روی شفت نصب می‌شود تا از آن محافظت کند. این قطعه در تماس با آب‌بندی و گاهی با اسلاری قرار می‌گیرد و یکی از قطعاتی است که باید به‌صورت دوره‌ای تعویض شود.

دلایل تعویض

• ایجاد سایش سطحی
• ایجاد شیار
• نشتی از محل سیل

۷. مکانیکال سیل یا پکینگ

سیستم آب‌بندی در پمپ اسلاری نقش بسیار مهمی دارد. در صورت خرابی سیل، اسلاری می‌تواند به بیرون نشت کند یا به ناحیه یاتاقان‌ها نفوذ کند.

انواع سیستم آب‌بندی

• پکینگ
• مکانیکال سیل
• سیل کارتریجی

علائم خرابی

• نشتی قابل مشاهده
• افزایش دما در ناحیه سیل
• صدای غیرعادی

سیل‌ها معمولاً قطعات مصرفی هستند و باید در برنامه PM گنجانده شوند.

۸. یاتاقان‌ها (Bearings)

یاتاقان‌ها مستقیماً در تماس با اسلاری نیستند، اما در صورت نفوذ سیال یا روانکاری نامناسب، دچار خرابی می‌شوند. در محیط‌های معدنی، گرد و غبار نیز عامل تخریب یاتاقان است.

علائم خرابی

• افزایش دما
• لرزش
• صدای غیرعادی
• کاهش عمر گریس

۹. پیچ و اتصالات داخلی

در برخی موارد، پیچ‌ها و بست‌های داخلی که در معرض سیال هستند نیز دچار خوردگی یا سایش می‌شوند و باید تعویض شوند.

جدول قطعات سایشی پمپ اسلاری

جمع‌بندی

در پمپ اسلاری، قطعاتی که در تماس مستقیم با سیال ساینده هستند بیشترین میزان فرسایش را تجربه می‌کنند. مهم‌ترین این قطعات شامل پروانه، لاینر، گلویی و صفحه پشتی هستند. همچنین قطعاتی مانند بوش شفت، مکانیکال سیل و یاتاقان‌ها نیز به‌صورت غیرمستقیم تحت تأثیر شرایط کاری قرار می‌گیرند و نیاز به تعویض دوره‌ای دارند.

تعویض به‌موقع قطعات سایشی مزایای زیر را به همراه دارد:

• جلوگیری از توقف ناگهانی خط تولید
• کاهش مصرف انرژی
• افزایش راندمان پمپ
• جلوگیری از آسیب به قطعات گران‌قیمت
• افزایش عمر کلی تجهیز

بهترین روش برای مدیریت تعویض قطعات سایشی، اجرای برنامه نگهداری پیشگیرانه، پایش ارتعاش، اندازه‌گیری ضخامت قطعات، بررسی راندمان و ثبت ساعات کارکرد است. با این رویکرد می‌توان هزینه‌های تعمیرات را به‌صورت چشمگیری کاهش داد و بهره‌وری سیستم انتقال اسلاری را افزایش داد.

برای کسب اطلاعات بیشتر و یا ثبت سفارش می توانید با ما در تماس باشید.