چه روش‌هایی برای عیب یابی پمپ اسلاری وجود دارد؟

مقدمه

پمپ‌های اسلاری از حیاتی‌ترین تجهیزات در صنایع معدنی، فرآوری مواد، سیمان، فولاد و نیروگاه‌ها هستند. این پمپ‌ها وظیفه انتقال سیالات حاوی ذرات جامد ساینده و خورنده را بر عهده دارند و به همین دلیل بیش از پمپ‌های آب تمیز در معرض سایش، خوردگی، ارتعاش و خرابی‌های زودهنگام قرار می‌گیرند.

عیب‌یابی صحیح پمپ اسلاری نه‌تنها باعث کاهش توقفات ناخواسته می‌شود، بلکه نقش مهمی در افزایش عمر قطعات، کاهش هزینه‌های تعمیرات و حفظ راندمان سیستم دارد. در این مقاله، روش‌های عیب‌یابی پمپ اسلاری به‌صورت مرحله‌ای، سیستماتیک و کاربردی بررسی می‌شود.

۱. عیب‌یابی بر اساس علائم عملکردی پمپ

اولین و ساده‌ترین روش عیب‌یابی، توجه به نشانه‌های رفتاری پمپ در حین کار است.

علائم رایج عملکردی

• کاهش دبی خروجی
• افت یا نوسان فشار
• افزایش مصرف جریان الکتریکی
• صدای غیرعادی
• لرزش بیش از حد
• افزایش دمای یاتاقان‌ها یا سیال

این علائم معمولاً زنگ خطر اولیه هستند و باید بلافاصله بررسی شوند.

۲. عیب‌یابی کاهش دبی و فشار پمپ اسلاری

کاهش دبی یکی از شایع‌ترین مشکلات پمپ‌های اسلاری است.

علل احتمالی

1. سایش پروانه (Impeller Wear)
   ذرات جامد باعث خوردگی و کاهش قطر مؤثر پروانه می‌شوند.
2. گرفتگی مسیر مکش یا دهش
   تجمع ذرات در لوله یا ولوها
3. هوا گرفتن پمپ (Air Entrapment)
   نشتی هوا از فلنج مکش یا آب‌بند
4. افزایش ویسکوزیته یا درصد جامدات
   تغییر خواص اسلاری نسبت به طراحی
5. چرخش معکوس پمپ

روش‌های تشخیص

• مقایسه دبی واقعی با دبی طراحی
• بررسی افت فشار دو سر پمپ
• بازدید چشمی پروانه
• بررسی وضعیت لوله مکش

۳. عیب‌یابی لرزش (Vibration Troubleshooting)

لرزش بیش از حد، دشمن اصلی پمپ اسلاری است و می‌تواند باعث شکست شافت، خرابی یاتاقان و نشتی آب‌بند شود.

دلایل اصلی لرزش

• نامیزانی (Misalignment) بین موتور و پمپ
• عدم بالانس پروانه
• کاویتاسیون
• شل بودن فونداسیون
• سایش نامتقارن لاینرها

روش‌های عیب‌یابی

• آنالیز ارتعاش (Vibration Analysis)
• بررسی هم‌محوری با ساعت اندیکاتور
• کنترل سفتی بولت‌ها
• بررسی صدای کاویتاسیون (صدای شن‌مانند)

۴. عیب‌یابی کاویتاسیون در پمپ اسلاری

کاویتاسیون یکی از مخرب‌ترین پدیده‌ها در پمپ‌های اسلاری است.

نشانه‌ها

• صدای تق‌تق یا شن‌ریزه
• افت ناگهانی دبی
• خوردگی موضعی پروانه
• افزایش لرزش

دلایل ایجاد

• کمبود NPSH
• ارتفاع مکش زیاد
• گرفتگی صافی مکش
• دمای بالای اسلاری

روش تشخیص

• محاسبه NPSHa و مقایسه با NPSHr
• بررسی شرایط مکش
• بازدید سطح پروانه

۵. عیب‌یابی مصرف جریان غیرعادی موتور

افزایش یا کاهش غیرطبیعی جریان موتور نشانه وجود مشکل در پمپ یا سیستم است.

دلایل افزایش جریان

• افزایش غلظت جامدات
• گیر کردن ذرات بین پروانه و لاینر
• سایش شدید قطعات داخلی
• کارکرد خارج از نقطه طراحی

دلایل کاهش جریان

• کاهش دبی
• هوا گرفتن پمپ
• سایش شدید پروانه

روش بررسی

• مقایسه جریان با پلاک موتور
• بررسی تغییرات فرآیندی
• بازدید داخلی پمپ

۶. عیب‌یابی نشتی (Leakage Troubleshooting)

نشتی در پمپ اسلاری معمولاً از ناحیه آب‌بند یا فلنج‌ها رخ می‌دهد.

نقاط رایج نشتی

• پکینگ (Packing)
• مکانیکال سیل
• فلنج‌ها
• ترک پوسته

دلایل

• تنظیم نادرست پکینگ
• سایش سیل
• ارتعاش بیش از حد
• فشار کاری خارج از محدوده

روش تشخیص

• بازدید چشمی
• بررسی میزان آب‌بندی مجاز پکینگ
• کنترل فشار سیستم

۷. عیب‌یابی سایش غیرعادی قطعات

سایش در پمپ اسلاری طبیعی است، اما سایش زودهنگام یا نامتقارن نشانه وجود ایراد است.

علل سایش غیرعادی

• انتخاب نادرست متریال (لاستیکی یا فلزی)
• توزیع نامناسب جریان
• ذرات بسیار درشت
• سرعت دورانی بالا

روش بررسی

• اندازه‌گیری ضخامت لاینر
• مقایسه نرخ سایش با سوابق
• بررسی یکنواختی سایش

۸. عیب‌یابی یاتاقان‌ها (Bearing Troubleshooting)

خرابی یاتاقان‌ها از پرهزینه‌ترین مشکلات پمپ اسلاری است.

نشانه‌ها

• افزایش دما
• صدای غیرعادی
• لرزش محوری یا شعاعی

دلایل

• روانکاری نامناسب
• نفوذ ذرات اسلاری
• نامیزانی شافت
• بارگذاری بیش از حد

روش‌های تشخیص

• اندازه‌گیری دما
• آنالیز صدا و ارتعاش
• بررسی گریس یا روغن

۹. عیب‌یابی بر اساس آنالیز داده‌های بهره‌برداری

در واحدهای صنعتی پیشرفته، از داده‌های آنلاین برای عیب‌یابی استفاده می‌شود.

پارامترهای کلیدی

• دبی
• فشار
• جریان موتور
• ارتعاش
• دما

مزایا

• تشخیص زودهنگام خرابی
• جلوگیری از توقف ناگهانی
• برنامه‌ریزی تعمیرات پیشگیرانه

۱۰. روش سیستماتیک عیب‌یابی پمپ اسلاری

بهترین روش، ترکیب همه تکنیک‌ها در یک رویکرد مرحله‌ای است:

1. بررسی علائم ظاهری و عملکردی
2. مقایسه با داده‌های طراحی
3. بررسی شرایط فرآیندی
4. بازدید مکانیکی
5. تحلیل داده‌ها و سوابق
6. اقدام اصلاحی و پایش مجدد

جمع‌بندی

عیب‌یابی پمپ اسلاری یک فرآیند چندبُعدی است که نیاز به دانش مکانیک، فرآیند و تجربه عملی دارد. تمرکز صرف بر یک نشانه معمولاً منجر به تشخیص ناقص می‌شود. بهترین نتیجه زمانی حاصل می‌شود که علائم عملکردی، وضعیت مکانیکی و شرایط فرآیندی به‌صورت هم‌زمان بررسی شوند.

با اجرای اصول صحیح عیب‌یابی:

• عمر پمپ افزایش می‌یابد
• هزینه‌های تعمیرات کاهش می‌یابد
• توقفات اضطراری حذف می‌شود
• راندمان سیستم حفظ می‌شود

برای کسب اطلاعات بیشتر و یا ثبت سفارش می توانید با ما در تماس باشید.